 | Masz ten brelok? Potraktuj go jak małe przypomnienie. Raz na jakiś czas zatrzymaj się na kilka minut i sprawdź, czy Twoja profilaktyka ma swój rytm. |
Przejdź bezpośrednio do interesującego Cię obszaru.
Październik jest Miesiącem Świadomości Raka Piersi. Różowa wstążka stała się jego symbolem po to, żeby przypominać o profilaktyce, poznawaniu własnego ciała i badaniach, które mogą pomóc wykryć chorobę na wcześniejszym etapie.
To ważne, bo rak piersi może długo rozwijać się bez bólu i wyraźnych objawów.
25% nowotworów diagnozowanych u kobiet na świecie stanowi rak piersi. | 80% zachorowań w Polsce dotyczy kobiet po 50. roku życia. |
Różowy Październik ma przypominać o czymś bardzo konkretnym:
poznaj swoje piersi, reaguj na zmiany i korzystaj z badań odpowiednich do swojego wieku i ryzyka.
Wcześnie wykryty rak piersi daje bardzo dobre szanse na skuteczne leczenie.
| 20+ · CO MIESIĄC | Samobadanie piersi Najlepiej 3–5 dni po zakończeniu miesiączki; po menopauzie wybierz stały dzień miesiąca. |
| 20–40 · CO 1–2 LATA* | USG piersi Po 30. r.ż. warto wykonywać USG raz w roku. Przy zwiększonym ryzyku częstotliwość ustala lekarz. |
| 45–74 · CO 2 LATA | Mammografia Bezpłatnie w NFZ, bez skierowania – jeśli spełniasz kryteria programu. |
| 25–64 · CO 5 LAT | Test HPV HR Program profilaktyki raka szyjki macicy. Dodatni HPV HR → cytologia płynna (LBC) z tej samej próbki. |
| 25–64 · CO ROKU | Cytologia Rytm zależy od wcześniejszych wyników i czynników ryzyka. Przy nieprawidłowościach – według zaleceń lekarza. |
| KAŻDY WIEK · INDYWIDUALNY PLAN | Historia rodzinna / BRCA Rak piersi/jajnika w rodzinie, zachorowanie w młodym wieku lub potwierdzona mutacja → indywidualny plan. |
Poznaj swoje piersi, żeby zauważyć, kiedy coś się zmienia.
Zwróć uwagę: guzek, zmianę kształtu lub wielkości, skórę lub brodawkę, wciągnięcie brodawki albo nietypową wydzielinę.
Pamiętaj: samobadanie nie zastępuje mammografii ani badań zaleconych przez lekarza.
45–74 lata: mammografia co 2 lata w programie NFZ.
Sprawdź: kiedy robiłaś ją ostatnio.
BRCA1/2: potwierdzony nieprawidłowy wariant może zwiększać ryzyko i wymaga indywidualnego planu profilaktyki.
Movember to listopadowa akcja poświęcona zdrowiu mężczyzn, przede wszystkim profilaktyce raka prostaty i jąder. Jej nazwa łączy słowa moustache i November, a charakterystyczne wąsy mają jeden prosty cel:
sprawić, żeby o męskim zdrowiu zaczęło się mówić, zanim pojawi się problem.
~1 na 4 nowotwory diagnozowane u mężczyzn w Polsce to rak prostaty. | ~800 przypadków raka jądra diagnozuje się rocznie w Polsce. | 15–35 lat na ten wiek przypada najwięcej zachorowań na raka jądra. |
Dlatego Movember nie jest kampanią tylko dla starszych mężczyzn.
Profilaktyka ma znaczenie w każdym wieku – po prostu na różnych etapach życia wygląda inaczej.
U młodszych zaczyna się od znajomości własnego ciała i reagowania na zmiany w jądrach, później coraz większego znaczenia nabiera prostata i indywidualne ryzyko.
Nie chodzi o to, żeby badać wszystko. Chodzi o to, żeby wiedzieć, co i kiedy warto sprawdzić.
| 15+ · CO MIESIĄC | Samobadanie jąder Najlepiej po kąpieli lub prysznicu. Około 5 minut – chodzi o poznanie tego, co jest dla Ciebie normalne. |
| GDY ZMIANA · NIE CZEKAJ | Lekarz / USG jąder Guzek, obrzęk, zmiana wielkości lub uczucie ciężkości → lekarz. USG wykonuje się przy wskazaniu. |
| 40+ + BRCA2 · WG LEKARZA | PSA + prostata Potwierdzona mutacja BRCA2 → warto wcześniej rozpocząć profilaktykę prostaty. |
| 45+ + HISTORIA RODZINNA | PSA + prostata Rak prostaty u krewnego I stopnia → pierwsze PSA zaleca się wcześniej. |
| 50+ · CO 2 LATA / WG WYNIKU | PSA + kontrola prostaty Pierwsze PSA po 50. r.ż. Dalszy rytm ustala lekarz na podstawie wyniku i ryzyka. |
Raz w miesiącu, najlepiej po kąpieli.
Zwróć uwagę: guzek lub stwardnienie, obrzęk, zmianę wielkości, ciężkość lub rozpieranie.
Zmiana? Nie diagnozuj się w Google. Idź do lekarza.
Rak prostaty długo może nie dawać objawów.
PSA: badanie krwi; sam wynik nie jest diagnozą i interpretuje go lekarz.
Nie czekaj: problemy z oddawaniem moczu, krew w moczu lub nasieniu albo inne nowe objawy → konsultacja.
BRCA2: może zwiększać ryzyko raka prostaty.
Rak prostaty lub inne nowotwory w rodzinie? Powiedz o tym lekarzowi – może to zmienić moment rozpoczęcia badań i ich częstotliwość.
| 20–49 · CO 5 LAT | Bilans „Moje Zdrowie” Bezpłatny bilans w POZ. Zakres dobierany jest po ankiecie (m.in. morfologia, glukoza, lipidogram). |
| 40–49 · PRZY OBCIĄŻENIU | Kolonoskopia Jeśli krewny I stopnia chorował na raka jelita grubego i od ostatniej kolonoskopii minęło co najmniej 10 lat. |
| 50+ · CO 3 LATA | Bilans „Moje Zdrowie” Ten sam bilans, ale częściej. Zakres zależy od wieku i indywidualnego ryzyka. |
| 50–65 · CO 10 LAT* | Kolonoskopia Dla osób bez objawów, jeśli w ostatnich 10 latach nie było kolonoskopii. *O ile lekarz nie zaleci inaczej. |
Np. EKG, USG jamy brzusznej, gastroskopia, densytometria czy badanie okulistyczne – według wieku, objawów, chorób i czynników ryzyka.
Ten kalendarz jest dla osób bez objawów. Masz nowe dolegliwości lub zauważasz zmianę?
Nie czekaj na termin z kalendarza – skonsultuj się z lekarzem.
kiedy nic Cię jeszcze nie boli.
Źródła:
pacjent.gov.pl · onkologia.pacjent.gov.pl · gov.pl · movember.com
